NGO’s roepen IOC op om genetische sekstesten in sport te stoppen

In een gezamenlijk persbericht roepen Sport & Rights Alliance (SRA), ILGA World en Humans of Sport het Internationaal Olympisch Comité (IOC) op om te stoppen met sekstesten voor vrouwelijke atleten. De drie organisaties krijgen daarbij ook de steun van zeventig andere organisaties.

Verschillende bronnen melden dat de “Werkgroep voor de bescherming van de vrouwelijke categorie” het IOC heeft aanbevolen om universele genetische sekstesten in te voeren voor alle vrouwelijke atleten en een volledig verbod op deelname op te leggen aan transgender- en intersekse-atleten. Volgens de drie organisaties zou dit de vooruitgang op het vlak van gendergelijkheid en de vrouwensport dertig jaar terugdraaien.

“Een beleid van sekstesten en een algemeen verbod zou een catastrofale aantasting zijn van de rechten en veiligheid van vrouwen”, zegt Andrea Florence, uitvoerend directeur van de Sport & Rights Alliance. “Genderpolitie en uitsluiting schaden alle vrouwen en meisjes en ondermijnen precies de waardigheid en eerlijkheid die het IOC zegt te willen verdedigen. Onze bezorgdheid wordt nog groter doordat het IOC tegelijk lijkt af te bouwen aan de infrastructuur voor ‘safe sport’, die juist bedoeld is om vrouwen en meisjes te beschermen.”

Na de Olympische Spelen van 1996 stemde het IOC ervoor om te stoppen met universele sekstesten omdat die wetenschappelijk en ethisch niet te rechtvaardigen waren. De testen bleken namelijk een onnauwkeurige methode om zowel geslacht als sportief voordeel vast te stellen en veroorzaakten aanzienlijke schade bij de betrokken atleten. De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, UN Women, de World Medical Association, de American Medical Association en recent nog een groep onafhankelijke VN-experts hebben sekstesten en medisch onnodige ingrepen al lange tijd veroordeeld als discriminerend, onethisch en schadelijk.

“Het verplichten van vrouwen en meisjes om genetische screening te ondergaan enkel om aan sport te mogen deelnemen, zou een praktijk doen herleven die, zelfs als het om een eenmalige test gaat, de privacy van vrouwen en meisjes schendt, hen blootstelt aan extreme publieke controle en vernedering en de deur opent naar medisch onnodige ingrepen”, zegt dr. Payoshni Mitra, uitvoerend directeur van Humans of Sport. “Mensen vergeten vaak dat ook minderjarige atleten deelnemen aan de Olympische Spelen en internationale competities. Dit beleid zou grote risico’s creëren voor hun bescherming doordat het vereist dat de lichamen van jonge vrouwen en kinderen worden onderzocht en hun intieme medische informatie openbaar wordt gemaakt, wat blijvende schade kan toebrengen aan hun waardigheid, mentale gezondheid en veiligheid.”

“Transgender- en intersekse-atleten verbieden in naam van ‘eerlijkheid’ negeert het feit dat deze atleten tot de meest gestigmatiseerde groepen in de sport behoren”, aldus de drie organisaties die protest aantekenen tegen de sekstesten. “Zij worden onevenredig vaak geconfronteerd met belemmeringen om aan sport deel te nemen, met wijdverspreide intimidatie en misbruik en met andere vormen van achterstelling. Er is geen bewijs dat het controleren van de lichamen van vrouwen en kinderen de eerlijkheid of gendergelijkheid in de sport verbetert. Integendeel, het leidt de aandacht af van echte problemen zoals ongelijke financiering, beperkte toegang tot training, loonverschillen en gendergerelateerd geweld in de sport.”

“Sport moet een plaats van verbondenheid zijn”, zegt Julia Ehrt, uitvoerend directeur van ILGA World. “We roepen het IOC op om veiligheid boven politiek te plaatsen en geen beleid toe te laten dat alle vrouwen actief in gevaar brengt. Invasieve controle op de lichamen van vrouwen zou iedereen moeten verontrusten, omdat dit schadelijke stereotypen versterkt en alle vrouwen en LGBTI-atleten blootstelt aan extra intimidatie en controle.”

Als het nieuwe beleid wordt doorgezet, zou dit een volledige ommekeer betekenen ten opzichte van het eigen kader van het IOC uit 2021 over eerlijkheid, inclusie en non-discriminatie. Dat breed gerespecteerde document kwam tot stand na uitgebreid onderzoek en overleg met meer dan 250 atleten en experts en erkent het belang van evidence-based, sportspecifieke en mensenrechtenrespecterende toelatingsregels.

De Sport & Rights Alliance, ILGA World, Humans of Sport en de ondertekenende organisaties roepen het IOC op om deze plannen voor sekstesten en een verbod op vrouwen op basis van hun chromosomenstatus onmiddellijk terug te draaien en zijn engagementen in het Olympisch Handvest na te komen. Dat handvest bepaalt dat iedere persoon “toegang moet hebben tot sportbeoefening, zonder enige vorm van discriminatie met betrekking tot internationaal erkende mensenrechten.”