Recensie: Aardbei en Chocolade - Senel Paz

Bijna dertig jaar nadat zijn tekst homorechten in Cuba op de kaart zette, is de novelle van Senel Paz ook in het Nederlands vertaald en verschenen. In het kortverhaal zijn we getuige van de toevallige ontmoeting van de jonge, overtuigde communist David en de homoseksuele levensgenieter en cultuurliefhebber Diego. Die ontmoeting lijkt eerst catastrofaal te eindigen maar Diego is al snel geïntrigeerd in de boekenkennis van Diego en laat zich dan toch overtuigen om met hem mee naar zijn schamele kamer te gaan. Daar gaat voor hem een nieuwe wereld open van lectuur en ballet. Toch wordt David heen en weer geslingerd door zijn plichtsgevoel als communist, waardoor hij de ruimdenkende Diego zou moeten aangeven, en de platonische relatie die hij met de homoseksuele man heeft en waardoor hij hem stiekem toch bewonderd.

Maar het wordt Diego te heet onder zijn voeten als hij verdacht wordt van ‘contrarevolutionaire activiteiten’, en hij op de vlucht moet slaan. Toch heeft hij er op die enkele weken sinds die ontmoeting in het ijssalon voor gezorgd dat David meer begrip heeft gekregen voor de ‘Diego’s’ die in Cuba rondlopen.

Senel Paz werd in 1950 in Cuba geboren en zijn novelle ‘El lobo, el bosque,y el hommer nuevo’ (De wolf, het bos en de nieuwe man) zorgde er voor dat de aanvaarding van homoseksuelen in Cuba een grote sprong vooruit maakte. Doorheen de jaren is er voor homoseksuelen veel verbeterd in het land dat zijn homoseksuelen tussen 1965 en 1968 nog opsloot in werkkampen. De verfilming Fresa y chocolate in 1993 door de Cubaanse regisseur Tomas Gutiérréz, waarmee hij zelfs een Oscarnominatie bemachtigde, zorgde ervoor dat het verhaal van aanvaarding ook buiten de Cubaanse landgrenzen verspreid werd. Na 27-jaar is het meest gefotokopieerde boekje van Cuba ook in het Nederlands verschenen dankzij de Amsterdamse uitgever Zrimir Press. Pieter Lamberts nam de vertaling voor zijn rekening.

Na bijna dertig jaar staat de tekst er nog steeds. Voor diegene die Cuba enkel kennen van de gebrekkige les aardrijkskunde die ze in het middelbaar kregen gaat er wel veel van de nuances die Paz in zijn kortverhaal legt verloren. Voor je aan het kortverhaal begint is het wel aangewezen om je enigszins te verdiepen in de (culturele) geschiedenis van Cuba want Paz strooit met heel wat namen van bij ons minder bekende Cubaanse schrijvers en kunstenaars. Gelukkig krijg je achteraan het boekje wel een verklarende woorden en namenlijst. Voor de leesbaarheid van de tekst was het misschien beter geweest dat er gebruik werd gemaakt van voetnoten onder aan de bladzijden. 

Senel Paz
AARDBEI EN CHOCOLA
Vertaald uit het Spaans door Pieter Lamberts
Oorspr. titel:
El lobo, el bosque y el hombre nuevo, 1990
NUR: 302 ISBN: 978 94 90042 13 4
135 x 200 mm. 50 blz.

Zirimiri Press
Verdeeld door EPO