Hepatitis B en C zijn virale leverinfecties die kunnen leiden tot een chronische ziekte, levercirrose of leverkanker. Ze verlopen vaak asymptomatisch maar kunnen relatief eenvoudig opgespoord worden. Voor hepatitis C bestaat een behandeling en voor hepatitis B een zeer doeltreffend vaccin, dat sinds 1999 deel uitmaakt van het vaccinatieprogramma voor zuigelingen in België.
In 2015 lanceerde de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) een wereldwijde strategie om virale hepatitis tegen 2030 als een bedreiging voor de volksgezondheid te elimineren.

Hepatitis C: daling in besmettingen, maar verdere inspanningen blijven nodig

In 2022 waren er naar schatting iets minder dan 700 nieuwe gevallen van hepatitis C in België – ongeveer 6 per 100.000 inwoners, wat binnen de WGO-doelstelling valt. Het aantal besmettingen daalt sinds 2019, het jaar waarin de terugbetaling van de huidige antivirale behandelingen werd uitgebreid naar alle besmette personen.
Mannen worden vaker getroffen dan vrouwen (60%), en de gemiddelde leeftijd bij diagnose bedraagt 50 jaar.

Injecterende drugsgebruikers vormen in Europa de grootste risicogroep, aangezien hepatitis C voornamelijk via bloed wordt overgedragen. Andere kwetsbare groepen zijn mannen die seks hebben met mannen, mensen in gevangenissen, migranten uit landen met hoge prevalentie en daklozen.

In 2023 werden bijna 800.000 screeningtests terugbetaald, 5% meer dan het jaar ervoor. Toch blijven bijkomende inspanningen nodig om kwetsbare bevolkingsgroepen te bereiken en het stigma rond hepatitis C aan te pakken.

Hepatitis B: ondanks effectieve vaccinatie blijft het aantal besmettingen te hoog

Het aantal gevallen van hepatitis B daalt niet en blijft hoger dan de WGO-doelstellingen. In 2022 werden 1.915 nieuwe gevallen gemeld, ofwel 16,5 per 100.000 inwoners. De gemiddelde leeftijd bij diagnose is 46 jaar, en mannen zijn iets vaker getroffen dan vrouwen (56%).

In België wordt hepatitis B hoofdzakelijk overgedragen via seksueel contact; overdracht via injecterend druggebruik komt minder vaak voor. Mensen met meerdere seksuele partners of risicovol seksueel gedrag lopen meer risico. Ook migranten uit landen met een hoge prevalentie, die vaak niet gevaccineerd zijn, worden disproportioneel getroffen.

In 2023 werden bijna 763.000 screeningtests terugbetaald, ofwel 65 per 1.000 inwoners. Net als bij hepatitis C is het aantal tests de afgelopen jaren gestegen in alle drie de gewesten.

Oproep tot actie op Wereld Hepatitis Dag

Naar aanleiding van Wereld Hepatitis Dag roept Sciensano op tot versterking van preventie, vaccinatie, screening en behandeling, met als doel virale hepatitis uiterlijk in 2030 uit te roeien.Dat kan gebeuren door de  de vaccinatiegraad tegen hepatitis B, vooral bij risicogroepen, te verhogen. Het blijft essentieel dat alle kinderen vanaf jonge leeftijd worden gevaccineerd zodat ze levenslang beschermd zijn. 

Ook moet er de garantie komen dat personen met een beperkte toegang tot de gezondheidszorg, bereikt worden voor screening en, indien nodig, vroegtijdige toegang tot zorg en behandeling krijgen.

Verder raadt Sciensano aan om regelmatig te blijven sensibiliseren en informeren over virale hepatitis, zowel bij risicogroepen als bij gezondheidswerkers. Dat gaat van het promoten van condoomgebruik als bescherming tegen seksueel overdraagbare infecties, waaronder hepatitis tot het versterken van preventieacties rond druggebruik, om het risico op besmetting te verkleinen. Verder moet er ook ingezet worden op het verbeteren van de levenskwaliteit van mensen met hepatitis door stigma en discriminatie te bestrijden.

Foto: Pexels/Artem Podrez

"Voor veel LGBTQIA+-mensen is het onthullen of praten over hun seksuele geaardheid, geslachtskenmerken en genderidentiteit een barrière bij het verkrijgen van gezondheidszorg," aldus woordvoerder Mike Mayné. "Deze medische coming-out bemoeilijkt de relatie met zorgverleners." Hierdoor blijven heel wat symptomen onder de radar en een latere diagnose kan een serieuze impact hebben op de aandoening waarmee ze te kampen hebben.

Naast de algemene medische zorg biedt MACS ook psychotherapie, screening op seksueel overdraagbare infecties en doorverwijzingen naar een netwerk van ondersteunende professionals aan. Daarnaast werkt MACS aan de opleiding van medisch en paramedisch personeel over de specifieke zorgbehoeften van gemarginaliseerde groepen.

Het MACS is gelegen in de Rue des Grands Carmes 20/22 en is  van maandag tot donderdag geopend. Meer informatie over het MACS vind je op hun website.

Trends in hiv-diagnoses

In 2023 kregen 297 mannen die seks hebben met mannen (MSM) een hiv-diagnose. Dat is een stijging van 16% ten opzichte van 2022. De toename situeert zich vooral bij Belgische MSM, met name in de leeftijdsgroep van 30-39 jaar. In de groep van 20-29 jaar stabiliseerde het aantal diagnoses na een sterke stijging in de voorgaande jaren. Deze toename onderbreekt de gestage daling die eerder werd waargenomen bij Belgische MSM.

In 2023 werden 328 nieuwe hiv-diagnoses vastgesteld bij heteroseksuelen; een stijging van 13% in vergelijking met 2022. Het aantal diagnoses nam toe bij vrouwen en mannen, zowel bij Belgen als niet-Belgen. De grootste toename werd gezien in de leeftijdsgroepen 30-49 jaar en 60-plus. Bij vrouwen kwam de helft van de nieuwe diagnoses voor bij Sub-Saharaans Afrikaanse vrouwen bij wie het aantal diagnoses stabiel bleef na de aanzienlijke stijging in 2022.

Veel personen die in het buitenland zijn geboren, blijken de infectie pas na hun aan komst in België te hebben opgelopen. Laattijdige diagnoses, die gepaard gaan met verhoogde gezondheidsrisico’s, komen vaker voor bij niet-Belgen.

Preventie blijft cruciaal

De stijgende trend in hiv-diagnoses illustreert dat het virus zich blijft verspreiden, ondanks de beschikbaarheid van een breed aanbod aan preventiestrategieën, zoals condoomgebruik, regelmatig testen, behandeling van personen met hiv ter preventie van seksuele overdracht, en preventieve hiv-behandelingen (PrEP en PEP).

Verschillende factoren lijken echter te verhinderen dat hiv-preventie haar volledige potentieel bereikt. Zo zijn er personen die blootgesteld worden aan hiv zonder zich bewust te zijn van hun risico, en daardoor geen gepaste preventiemaatregelen nemen. Bovendien wordt hiv-preventie bemoeilijkt door verminderd en inconsistent condoomgebruik, terwijl dit al sinds het begin van de epidemie een cruciale preventiemethode is. Hoewel het gebruik van PrEP onder MSM blijft toenemen, suggereert de stijging van het aantal diagnoses in deze groep dat er nog steeds hiaten zijn in de dekking. Daarnaast ervaren andere risicogroepen obstakels bij zowel de toegang tot als het effectief gebruik van PrEP.

Deze factoren worden verder versterkt door de stijging van andere seksueel overdraagbare infecties (soi’s), zoals gonorroe en chlamydia in België. Personen met een soi lopen immers een groter risico op een hiv-infectie als ze daaraan blootgesteld worden.

foto:Towfiqu barbhuiya

Mensen die vragen hebben of meer informatie wensen over het apenpokkenvirus kunnen vanaf maandag 22 augustus terecht op het nummer 02/214.19.29. Vragen over deze epidemie, de symptomen van dit virus, de preventie- en beschermingsmaatregelen, de beschikbare testen en vaccins, de criteria waaraan men moet voldoen om toegang te hebben tot vaccinatie, de procedures of aangaande de locaties waar men terecht kan voor screening en vaccinatie kunnen hier behandeld worden.

De GGC benadrukt dat het niet mogelijk zal zijn om via dit kanaal een test- of vaccinatieafspraak te maken.

De infolijn, bedoeld voor het grote publiek en mensen die werken in de gezondheidszorg, is bereikbaar van maandag tot vrijdag van 9 tot 17.30 uur en op zaterdag van 9 tot 13.00 uur in het Frans, het Nederlands en het Engels.

Bron: Belga

Foto: Louis Reed // Unsplash

In ons land zijn de personen die tot de doelgroep met een verhoogd risico behoren zeer beperkt. Het gaat dan meer bepaald om de groep mannen die seks hebben met mannen en die hiv+ zijn of 'PrEP' krijgen, of  die minstens twee soa's hadden tijdens het voorbije jaar. Voorts zullen ook mannelijke en transgender sekspersonen persoonlijk uitgenodigd worden, net als personen met immuunstoornissen en een hoge kans op infectie. Een laatste, kleine groep betreft laboratoriumpersoneel dat virusculturen behandelt.

Sinds het begin van de uitbraak in ons land zijn er 546 bevestigde gevallen van apenpokken in ons land vastgesteld. Voor het eerst werd er dinsdagochtend een besmetting vastgesteld bij een vrouw. 

Ons land heeft nog maar een beperkt aantal vaccins in voorraad en  naar schatting 300 à 400 mensen zijn de afgelopen maanden reeds ingeënt tegen de apenpokken. 1.500 vaccins worden opzij gezet voor de door de hiv-referentiecentra uitgenodigde mannen. Voor mannelijke sekswerkers zullen  800 vaccins gereserveerd worden  en nog  500 vaccins zijn bestemd voor personen die een hoogrisicocontact hebben gehad.  “Bij de start van de epidemie hebben we 200 doses kunnen kopen, via de Europese commissie hebben we er nog eens 3000 kunnen krijgen”, aldus minister Vandenbroucke. “Intussen zijn er ook nog 30.000 doses van producent Bavarian Nordic besteld, die worden in het vierde kwartaal van dit jaar geleverd”, voegde Vandenbroucke nog toe.

Alle groepen zullen enkel een eerste dosis van het vaccin krijgen. Enkel personen met een immuunstoornis zullen na vier weken ook een tweede dosis toegediend krijgen, net als personen die een hoogrisicocontact hebben gehad met een bevestigd geval. De anderen moeten wachten tot de bijkomende vaccins geleverd worden in het najaar.

“Ik heb geen hiv opgelopen door mijn werk. Ik had altijd seks met een condoom met mijn klanten. Het is ook een beetje flauw om die link te leggen want de meeste mensen die hiv hebben zijn geen sekswerkers en de meeste sekswerkers hebben ook geen hiv.”

“In maart voelde ik mij ziek en oververmoeid en dat was eigenlijk vervelend want ik had net een nieuwe baan gevonden”, zo vertelde Lyle Muns eind november in Hasselt waar hij te gast was in het Regenbooghuis om er te komen vertellen over zijn hiv-besmetting en zijn voormalige bezigheid als sekswerker. Hij ging naar zijn huisarts en die stelde hem een hiv-test voor. En het was schrikken toen hij het resultaat te horen kreeg. Niet alleen hij was besmet maar ook zijn vriend zoals later zou blijken. 

Hij startte onmiddellijk met het innemen van de nodige medicatie en momenteel is zijn hiv-besmetting onder controle, niet meer detecteerbaar en ook niet meer overdraagbaar.

Bij wie de laatste paar jaar de actualiteit gevolgd heeft zal er mogelijk wel een belletje rinkelen bij de naam van Lyle Mums. In 2013 schreef hij op zijn persoonlijke blog dat hij bijkluste als mannelijke prostitué. Op zich zou dat de kranten niet halen ware het niet dat Lyle toen de eerste openlijk homoseksuele voorzitter was van de Vlaamse Scholierenkoepel. Hij kreeg zowel positieve als negatieve reacties op die coming-out.

“Ja er zijn toen allerlei dingen gezegd zoals dat ik een slecht voorbeeld gaf, dat het vies was en dat het niet deugde. Maar er waren ook heel wat positieve reacties van mensen die het heel dapper vonden, dat we weten dat sekswerk bestaat maar dat er niemand over praat.”

In maart besliste Lyle om ook voor zijn hiv-besmetting uit de kast te komen. Sindsdien heeft hij al ontelbare interviews geven en verleende hij ook zijn zijn medewerking aan een campagne-filmpje voor de Hiv-vereniging Nederland.

“Het was een andere situatie. Homo zijn daar voel ik me goed bij en sekswerker daar had ik voor gekozen. Maar bij hiv was het niet leuk om dat te vertellen.En ook voor mij was het niet leuk om te horen. Dus dat was iets moeilijker. Ik ben toen wel redelijk snel uit de kast gekomen omdat ik zo iets had van ‘ja ik kan nu wel weer een paar jaar wachten’. Maar ik vond het zo fijn om gewoon mezelf te zijn en had de ervaring van de jaren ervoor die heel bevrijdend was voor mij. En ik vond het heel belangrijk om ook nu mezelf te zijn.”

Voor zijn besmetting deed Lyle er alles aan om aan PrEP te geraken. Dat is een aidsmedicijn dat preventief wordt voorgeschreven aan mensen uit risicogroepen zoals mannen die seks hebben met andere mannen en sekswerkers. Het medicijn werd de afgelopen jaren uitgebreid getest in verschillende landen waaronder Nederland en Belgie. Helaas lukte het voor Lyle niet om mee te doen aan de Nederlandse tests. In ons land wordt PrEP inmiddels terugbetaald. Maar in Nederland is dat (nog) niet het geval. Ook hier hoopt hij dat dit snel veranderd. 

“Als ik PrEP had gehad had ik ook geen hiv gekregen. En het was extra pijnijk omdat ik eindelijk toegelaten was tot die studie waar ik PrEp kon krijgen en waarvoor ik heel lang heb moeten knokken. Maar die toelating kwam er een maand nadat ik mijn hiv-diagnose had gekregen. Dat voelde heel erg zuur voor mij en zo zijn er heel veel verhalen van jongens die naar verplegers toegaan en te horen krijgen dat het niet vergoedt wordt in Nederland en een paar maanden later teruggaan en te horen krijgen dat ze hiv hebben. En dat zijn makkelijke situaties die voorkomen worden als PrEp vergoedt wordt zoals dat nu in Belgie ook gebeurt. Dit kan het aantal hiv-infecties enorm naar omlaag brengen.”

“Ik zou een oproep willen doen aan de Nederlandse minister van Volksgezondheid om het voorbeeld van minister Maggie De Block te volgen.” Tegelijkertijd vindt Lyle het ook belangrijk dat er in de lessen seksuele voorlichting aandacht wordt besteed aan hiv en de manieren hoe je het kan oplopen.

“Er moet meer en op een andere manier voorlichting gegeven worden. Nu wordt gewoon gezegd ‘dit is een condoom en zo moet je het gebruiken en als je het niet gebruikt krijg je aandoeningen als chlamydia’ en daar houdt het ook op. We moeten het gesprek aan gaan over wat hiv eigenlijk is. Laat de verhalen van mensen met hiv zien. Laat mensen weten dat als je hiv hebt en medicijnen neemt dat je het niet meer kan overdragen. Dat is vitale kennis die vaak niet verspreidt wordt. De leerkracht moet echt het gesprek hierover aangaan met zijn leerlingen en vragen hoe zij erover denken.”

De drie studenten van de Isaac Newton Academie in Essex willen met het condoom een alternatief bieden voor de vaak  indringende soa-testen. De drie tieners kregen voor hun uitvinding de Teen Tech award voor de beste uitvinding,1000 pond en een bezoekje aan Buckingham Palace.

Het is de eerste keer in ons land dat de kosten van de zogenaamde combinatietherapie, waarbij patiënten meerdere geneesmiddelen moeten innemen, in kaart worden gebracht. Deze hoge medicatiekosten zijn voor de onderzoekers een bijkomende reden om te blijven investeren in gerichte sensibiliseringscampagnes om zo het risico op besmetting te helpen voorkomen.

In België worden zo’n 13.500 patiënten met hiv-besmetting opgevolgd. Elk jaar komen er nog zo’n 1.250 nieuwe gevallen bij. Al deze mensen worden behandeld met een combinatie van hiv-remmers. Die slagen er in om de uitbraak beter te onderdrukken en de progressie naar de ziekte aids af te remmen.

De medicijnencocktail, die volledig wordt terugbetaald, kost echter veel geld. Voor het eerst hebben onderzoekers nu de volledige kostprijs van de behandeling berekend. Daarbij zijn ook de kosten inbegrepen voor hospitalisatie, labo- en diagnosetesten, de artsen, psycholoog en verpleegkundige. Gemiddeld bedraagt het totaal 34,25 euro per dag. Dat is 1.027,5 euro per maand of 12.330 euro per jaar.

Omgerekend naar het totale aantal behandelde patiënten met hiv, gaat het om een kost van zo’n 164 miljoen euro, of 3 tot 4 procent van de totale kostprijs aan geneesmiddelen. Een grote maatschappelijke kost, die voor de onderzoekers een extra reden is om te blijven inzetten op preventie van besmetting.

Bron:Belga

Toch kan de  arts niet zomaar de partner van zijn patiënt inlichten over de hiv-besmetting. De dokter moet de patiënt aanmanen zelf zijn hiv-besmetting mee te delen en hem daarbij hulp aanbieden. Pas als de patiënt weigert om hierna zijn partner in te lichten mag de arts de partner inlichten over de hiv-besmetting.